U Kala Shaandhee Degmo-degmo
Doorashooyinka guddiga dugsiga ee Minneapolis ayaa la qabtaa labadii sanaba mar. Sannadka 2026-ka, waxaa la dooran doonaa xubnaha matala Degmooyinka 1, 3, iyo 5, iyo laba kursi oo heer guud ah.
Dhammaan Waqooyi Bari iyo Jaamacada inteeda badan.
Degmada 1
Jawaabuhu waxay ka tarjumayaan aragtiyaha u gaarka ah musharrixiinta mana aha kuwo ka tarjumaya Get On Board ama ururrada kale ee ay wada-shaqeeyaan.
Waxaan leeyahay damac xooggan oo aan aragti xooggan ku keeno dugsiyada MPS. Degmadeenu waxay joogtaa meel adag dhaqaale ahaan. Ardaydeena, macallimiinteenna, iyo bulshada waxay u baahan tahay madax ay ogyihiin inay danahooda ugu wanaagsan ay ku hayaan wadnaha iyo qalbiga labadaba. Waan garowsanahay sida ay u saamayn badnaan karaan siyaasadaha maxalliga ah. Inta badan sinnaanta aan ku aragno nolosheenna – laga bilaabo waxbarashada ilaa hoyga iyo daryeelka caafimaadka – waxaa dib loogu raad-raaci karaa go'aan siyaasadeed oo loo qasday.
Sooyaalkayga ayaamahaan dambe wuxuu ahaa barista waxbarashada ganacsiga ee dugsiga sare. Waxaan soo dhigay dugsiyada dawliga ah, kuwa gaarka loo leeyahay, iyo kuwa jaatarka. Waxaan soo dhigay dugsiyada ku yaalla magaalada iyo kuwa nawaaxiga magaalada. Waxbaristaydi ugu horraysay waxay ahayd macallin keyd u ah MPS. Waxaan arkay siyaasado maamul oo heer degmo ah oo u shaqeeya ardayda iyo macalimiinta, waxaan arkay siyaasado aan shaqeyn.
Waxbarista kahor, waxaan ka soo shaqeeyay doorarka istiraatiijiyadda wax gadida iyo ganacsiga oo aan u hayay shirkad CPG ah oo maxalli ah. Waxaan haystaa shahaadada ganacsiga ee heerka labaad ee jaamacadda oo aan ka qaatay Jaamacadda Minnesota – Dugsiga Maareynta ee Carlson. Isku dhafkayga khibradaha waxbarista iyo ganacsiga ayaa isiinaya awood gaar ah oo aan ardayda ula dhaqmo sidi bani’aadamka lana dareen noqdo macallimiinta anigoo wax ka soo qaadayn xaqiiqada maaliyadeed ee hadda jirta ee degmada. MPS waxay u baahan tahay qof leh aragtidan isku dheellitiran si uu si guul leh u sahmiyo go’aamada adag ee la rabo in la qaato dhowrka sano ee soo socda.
Fasalka, indhahayga ayaan ku soo arkay saamayn xun ee ay leedahay tignoolajiyadda 1:1 ee arday kasta ah. Waxaa jira cilmi-baarisyo badan oo ay dhawaan dib-u-eegeen khuburo isku aag ah oo muujiyay in aaladaha dugsigu uu bixiyo ee 1:1 arday kasta ah (sida laabtoobyada iyo taableetyada) ay saamayn xun ku leeyihiin waxbarashada ardayga iyo natiijooyinka tacliinta. Hindisahayga ugu weyn ee habka waxbaridda ee degmada wuxuu noqonayaa inaan dabciyo xoogga aan saarayno tignoolajiyadda 1:1 ee arday kasta la siiyo, gaar ahaan dugsiyada K-8.
Inta lagu jiro gabaabsi ku yimaada miisaaniyadda, madaxda dugsiga ee gaarka ah waxay aragti qiimo badan ku leeyihiin boosaska muhiimka u ah hawlaha dhismaha ee maalinlaha ah. Hoggaamiyeyaasha dugsiyada waa kuwo aad ugu dhago raaraco bulshadooda maxalliga ah iyo waxa ay qadariyaan. Haddii dugsi uu rabo inuu mudnaan siiyo taageerooyinkooda waxbarista ee Title I, tusaale ahaan, waa inay helaan fursad ay miiska ku fariistaan si ay u soo bandhigaan walaacaas. Waa in lagu daraa doodaha.
Isla markaana, MPS waxay leeyihiin taxane dhibaatooyin xisaabeed ah oo si wanaagsan loo diiwaangeliyay 18-kii bilood ee la soo dhaafay. Ma awoodno inaan kala firaarino madax-bannaanida miisaaniyadda ilaa ay gaarto meel aanan haysan xakamayn habboon oo ku saabsan miisaaniyadaha dugsi kasta.
Waa muhiim in la xaqiijiyo caddaalada iyo sinnaanta hannaanka miisaaniyadda iyo shaqaalaha. Waa inay noqotaa iskaashi u dhexeeya maamulayaasha heer degmo iyo kuwa heer dhismo. Haddii aan dhismo gaar ah madax-bannaani buuxda u siino shaqaalaha, sidee ayaan u xaqiijineynaa in macallinka aan caddaanka ahayn ee ku jira muddada tijaabada uu helayo qiimeyn caddaalad iyo sinnaan ku dhisan? Waa inuu jiraa xoogaa kormeer ah oo ka socda heer degmo.
Marka degmooyinka ay wajahaan dhibaatooyin miisaaniyadeed, macallimiinta da’da yar ee tijaabada ku jira inta badan ma helaan caddaalad. Waa inaan xaqiijinno, caafimaadka muddada fog ee degmadeenna, waa inaan xaqiijinnaa inaanan dhibaatada miisaaniyadda ku xallinayn oo kaliya anagoo shaqada ka eryayna macallimiinta da'da yar ee aan haysan xaq-sugnaanta shaqada.
Manhajkeenna, waxaan aaminsanahay in macallimiinta ay yihiin xirfadlayaal tababaran oo ruqsad haysta waana in loo oggolaadaa xorriyadda ay ku naqshadeeyaan manhajkooda. Haddii aan rabno inaan sii haysanno barayaasha, markaas waxaan u baahannahay inaan u oggolaano inay diiradda saaraan waxay u yimaadeen xirfadda inay sameeyaan: oo ah inay waxbaraan. Uma baahna inay qorshayaasha casharrada ee maalinlaha u gudbinayaan un kooxda maamulka dhismaha.
Si aan u kordhinno dakhliga, waa inaan la imaannaa habab hal-abuur leh si aan u soo jiidanno arday badan. Ku dhawaad 15% ka mid ah ardayda deggan MPS waxay diiwaangelin furan iska diiwaangeliyaan dugsiyada nawaaxiga magaalada. MPS waa inay sii waddaa hal-abuur si ay si wanaagsan ula tartanto magaalooyinka nawaaxiga. Barnaamijyada CTE iyo Horumarinta Xirfadda ee Edison waxay tusaalooyin wanaagsan u yihiin hababka ay MPS u bilowday inay kala-duwanaansho sameyso oo ay ardayda u abuurto fursado. Ka ahaan macallinka waxbarashada ganacsiga, waxaan indhahayga ku soo arkay qiimaha uu leeyahay barnaamijka CTE. Maalgelinta barnaamijyada sida kuwaan waa inay noqotaa mid caadi ka ah degmada oo dhan.
Waxaa loo baahan yahay inay jirto dib-u-eegista buuxda ee hababka biilka iyo koodh-gelinta ee MPS. Waxaa dhawaanahan si weyn loo ogaaday in MPS ay seegtay malaayiin doolar oo loogu magdhabi lahaa waxbarashada gaarka ah muddo dhowr sano ah. Kuwani kaliya ma ahan lacag luntay. Kuwani waa sannado lumay oo la waayay kheyraadka macallimiinta waxbarashada gaarka ah, shaqaalaha caawiyeyaasha xirfadeed, iyo kheyraadka wax habaynta kuwaas oo caawin karay carruurta sida aadka ah ugu baahan. Waxaan malaynayaa inay jiraan khaladaad kale, oo la mid ah oo kor u qaadi kara miisaaniyadda MPS.
Sixitaanka baaxadda miisaaniyadda waxay u baahan tahay isku-dhafka maamulayaasha heer degmo iyo heer dhisme, wakiillada ururada macallimiinta, iyo hoggaamiyeyaasha bulshada oo iska kaashanaya inay gaaraan go’aamo adag. Go’aan gaarayaasha ugu dambeeya waa inay noqdaan guddiga dugsiga, oo ay si xor u doorteen dadka loona doortay dadka.
Waxaa jirta shaqo ay tahay inay qabato MPS oo ah inay ka olololayso sharci dejinta gobolka si isbeddelo loogu sameeyo siyaasadda diiwaangelinta furan. Gobolada kale waxay khidmad yar ka qaadaan kuwa raba inay raadsadaan fursadaas, waxayna ka hortagi lahayd in lacagta maalgelinta dugsiyada ee arday kasta loo qoondeeyay ay gebi ahaanba ka baxdo dugsiyada Minneapolis.
Waalidiinta waxay rabaan waxa u wanaagsan ubadkooda. Waa in loo dhageystaa qaab wax dhisa, oo qaabaysan. Waxay u egtahay in kulamada guddiga dugsiga ee qaybo ka mid ah gobolka iyo dalka ay isku beddeleen fagaare siyaasadeed. Waxaan u malaynayaa in waalidiinta Minneapolis iyo xubnaha bulshada ay garowsadaan in bixinta wakhti iyo tamar iyadoo la isku dayayo in la mamnuuco buugaagta sida The Great Gatsby ay yihiin wakhti iyo tamar la lumiyay.
Waxaan ku boorinayaa waalidiinta inay ku lug yeeshaan PTA-yada dugsiyadooda ee maxalliga ah, golaha rugta, iyo golayaasha la-talinta waalidiinta. Qaadashada lahaanshaha iyo diidista danayn la’aanta ayaa ah sida aan dhabbaha dib ugu soo celin karno MPS. Xubnahaasi waa in loo qiraa oo la dhagaystaa, haddii kale dadka waxay lumin doonaan codkooda.
Ardayda waa in sidoo kale ay awoodaan inay ka hadlaan walaacyadooda. Waxaa jira labo arday oo guddiga uga tIrsan sidi xubno xil haya. Waxay haystaan fursad ay uga qaybqaataan doodaha oo ay ku gudbiyaan aragtida ardayda. Inkastoo aysan si rasmi ah u codayn, waxay matalaan ardayda guud ahaan degmada, waana in la dhegaystaa oo la qiimeeyaa aragtidooda.
Waxaan jeclaan lahaa inaan arko ardayda dugsiga sare oo lagu matalo waraysiyada macallimiinta (jagooyinka wax-baridda iyo maamulka). Inkastoo aysan lahaanaynin awood rasmi ah oo ay wax ku shaqaaleeyaan, waxaa muhiim ah in macallimiintu ay arkaan waxa ay ardaydu qiimeeyaan marka ay qiimeynayaan musharraxa iyo inay ardaydu ku tababartaan adeegsiga codkooda. Ardayda oo fursad loo siiyo inay ku tababartaan hannaanka waraysiga shaqada waxay ka caawin doontaa inay bartaan sida uu u egyahay wareysiga xirfadda leh inta ay u sii dhawaanayaan inay iyaguna ku biiraan suuqa shaqada. Waxaan ardayda si toos ah kula kulmay qolka wareysiga, oo ahayd jago macallinimo oo ka tirsan dugsi dadweyne oo ku yaallla duleedka magaalada, waxaana u arkay inay khibrad weyn u tahay qofkasta oo ku lug lahaa.
Tan ugu muhiimsan waa kor u soo qaadida dhibcaha xisaabta iyo akhriska guud ahaan degmada, gaar ahaan heerarka K-8 halkaas oo ay ka dhacdo qayb weyn oo ka mid ah kobcinta maskaxda. Ilmaha marka ay gaaraan dugsi sare, haddii aysan helin baridda dhawaaqyada xarfaha oo habboon, waxaa laga yaabaa in laga habsaamo in saameyn xooggan lagu yeesho akhriska.
Soojeedintayda siyaasadda ee ugu wayn waxay noqonaysaa in si la taaban karo loo yareeyo tignoolajiyadda fasalka ee dugsigu bixiyo ee 1:1 arday kasta la siiyo (sida laabtoobyada iyo taabletyada). Waxaa daraasiin joornaallo cilmi-baaris oo aqoonyahanno isla aaggan ah ay dib-u-eegis ku sameeyeen lagu xaqiijiyay heerka waxyeellada ay waxbarashada ardayda u geysanayso xoog saarista tiknoolajiyadda fasalka dhexdiisa. Qaybta “EdTech” ma ahan xalka akhriska heerka fasalka; waa dhibaato wayn. Waxaan arrintan ku qorayaa teesiska mastarkayga, markasta oo aan wax badan ka akhriyo, ayuu sii kordhayaa dareenkayga welwelka ah. Waxaan ku boorinayaa qofkasta inuu akhriyo Jonathan Haidt (Anxious Generation) iyo Jared Cooney Horvath (Digital Delusion).
Guud ahaan, ardayda oo marin loo siiyo adeegsiga tignoolajiyadda sabab ah walwal laga qabo suurtagalnimada inaysan diyaar u noqon “suuqa shaqada dhijitaalka” waa mid laga badbadiyay. Shirkadaha tignoolajiyadda waxay haystaan dhiirigelin ay ku dhisaan aaladahaan–sida AI-ga lala sheekaysto–oo leh qaab-dhismeed isticmaalkiisu fudud yahay. Ardayda K-8 waxay u baahan yihiin inay diiradda saaraan waxyaabaha aasaasiga ah. Hala joojiyo kombiyuutarada iyo taabletyada. Hala soo celiyo buugaagta iyo warqadaha. Carqalado yar. Waxbarasho badan.
Dhammaan dadka degan Minneapolis waxay u codayn karaan musharax weyn, laakiin waxaad sidoo kale u dooran kartaa musharax degmo gaar ah.